در اخلاق اسلامی، وعده دادن فقط یک تعارف زبانی نیست. امام حسن مجتبی(ع) در روایتی کوتاه و عمیق، مرز میان آزادی و مسئولیت را روشن می کند: انسان تا وقتی وعده نداده آزاد است، اما همین که قول داد، در برابر آن مسئول می شود. این نگاه، امروز در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی بیش از هر زمان دیگری معنا دارد.
تربیت فرزند در جهان امروز با چالشهای پیچیدهای روبرو است که حل آنها نیازمند بازگشت به الگوهای اصیل دینی و پیوند زدن آموزشهای اخلاقی با عنصر نیایش و تضرع به درگاه الهی است.
امام حسن مجتبی(ع) در پاسخ به پرسشی درباره مروت، سه شاخص روشن را پیش روی انسان میگذارد: حساسیت نسبت به دین، اصلاح مال و قیام به حقوق. این روایت کوتاه، برای جوان امروز فقط یک متن تاریخی نیست، بلکه نقشه راهی برای زندگی مسئولانه و کرامتمحور است.
وقتی صحبت از امنیت و اقتدار ملی میشود، ناخودآگاه نام فرماندهان و میدانهای نبرد به ذهن میرسد، اما ریشه حقیقی این صلابت را باید در اتاقهای کوچک و خانههای سادهای جستجو کرد که مادران شهدا در آنها، درس آزادگی را به فرزندانشان دیکته کردند. این گزارش روایتی است از نقش تربیتی و اجتماعی زنانی که با صبر و بینش خود، ستونهای اخلاقی جامعه را در برابر تندبادهای فرهنگی حفظ کردهاند.
یکی از خصوصیاتی که از زندگی امام حسن (ع)نقل شده است در همین مسئله حضّ بر طعام مسکین است. ایشان چند بار هرچه داشتند دو قسمت کردند، یک قسمت را به مصرف مساکین و فقرا رساندند و قسمت دیگر را برای خود نگهداری کردند.
در دنیای امروز که کلمات بیش از آنکه پل بسازند، سنگر میسازند، گفتگوها اغلب در بنبست قضاوتها و گاردهای دفاعی میمیرند، اما راز یک گفتگوی سالم، نه در هنر خوب حرف زدن، که در شنیدن درست است.
برگزاری مراسم عروسی در سالهای اخیر با آسیبها و رفتارهایی همراه شده که در گذشته کمتر دیده میشد. کارشناس خانواده یکی از عوامل این وضعیت را کمرنگشدن نقش بزرگترهای خانواده میداند.
تربیت فرزند در جهان امروز با چالشهای پیچیدهای روبرو است که حل آنها نیازمند بازگشت به الگوهای اصیل دینی و پیوند زدن آموزشهای اخلاقی با عنصر نیایش و تضرع به درگاه الهی است.
روایات اسلامی جایگاه ویژهای برای مراقبت از بیماران و یاری رساندن به انسانهای ناتوان قائل شدهاند؛ تا آنجا که برای پرستاری یک شبانهروز از بیمار، پاداشی بزرگ همچون محشور شدن با حضرت ابراهیم خلیل(ع) و عبور سریع و ایمن از صراط وعده داده شده است.
توصیههای پدربزرگ و مادربزرگ از سر دلسوزی است و روشهای تربیتی والدین جوان نیز برآمده از مطالعه و مشورت با متخصصان؛ اما وقتی این دو نگاه مقابل هم قرار میگیرند، کودک ممکن است میان دو مجموعه قانون و انتظار متفاوت گرفتار شود. چگونه میتوان بدون دلخوری بزرگترها و آسیب به رابطه عاطفی آنها با کودک، مرزهای والدگری را حفظ کرد؟
در روزگاری که نوسانات اقتصادی و مخارج ناگهانی میتواند ثبات یک زندگی را به هم بریزد، داشتن یک صندوق اضطراری کوچک نهیک انتخاب، بلکه یک ضرورت اخلاقی و مهارتی است.
در روزگاری که دیوارهای بلند آپارتمانها، آسانسورهای بیسلام و گروههای مجازی ساختمان جای کوچههای قدیمی را گرفتهاند، فاصله میان آدمها بیشتر از گذشته شده است. حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین پاشیر، پژوهشگر معارف اسلامی و مهدویت، معتقد است این فاصله فقط یک تغییر سبک زندگی نیست، بلکه اگر به بیخبری از حال همسایه منجر شود، با حقیقت قرآنی امت اسلامی در تعارض قرار میگیرد.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته میشود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بیبدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید میکنند که تأثیر سرنوشتساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربهفرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
تقریبا در همه سنتهای دینی جهان، از اسلام و مسیحیت گرفته تا یهودیت و حتی برخی آیینهای شرقی، سخن از آیندهای روشن و ظهور منجی به میان آمده است. اما چرا این ایده تا این اندازه فراگیر است و چه نقشی در زندگی انسان امروز دارد؟
یزید در مدّت کوتاه خلافتش، جنایاتی را مرتکب شد که هر یک از آن ها به تنهایی برای رسوایی و ننگ وی و خاندانش کافی است. شهادت امام حسین(ع) و اصحابش و اسارت حریم نبوی(ص)، مهمترین جنایتی است که به دستور یزید انجام گرفت. پس از آن، واقعه حره، به دستور یزید شکل گرفت، که در این جنایت، لشگریان یزید سه روز، به کشتار و غارت مردم مدینه پرداختند. لشکریان یزید پس از آن، برای نبرد با عبداللّه بن زبیر به سوی مکّه حرکت کردند و حرم الهی را با منجنیق آتش باران کردند که در نتیجه پرده ها و سقف کعبه سوخت.
قرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
بسیاری تصور میکنند آرامش و رضایت در داشتن بیشتر است، اما تجربههای انسانی، آموزههای دینی و حتی پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد که بخشیدن و کمک به دیگران میتواند احساس عمیقتری از آرامش و رضایت درونی ایجاد کند.
گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده کودکان و نوجوانان زودتر از گذشته وارد جهان دیجیتال شوند. در گفتوگوی مبلغ با دکتر مسعودی، به راهکارهای تربیتی خانوادهها برای محافظت از فرزندان در برابر آسیبهای فضای مجازی پرداخته شده است.
در اسلام، فریبِ دشمن در چارچوب جنگ مجاز است، اما شایعهسازیِ ظالمانه و آسیبزننده به حقیقت و بیگناهان جایز نیست.
در حالی که امکانات زندگی نسبت به گذشته افزایش یافته، بسیاری از افراد از کاهش احساس رضایت و آرامش سخن میگویند. برای بررسی این پدیده با خانوم دکتر محبی، پژوهشگر حوزه دین و جامعه، گفتوگو کردهایم.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمتزننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.
بسیاری از والدین از این موضوع گلایه دارند که فرزند نوجوانشان کمتر از گذشته صحبت می کند و مسائل خود را در خانه مطرح نمی کند. دکتر مخدومی در گفت وگو با مبلغ از دلایل روانشناختی این سکوت و راه های ترمیم ارتباط عاطفی در خانواده می گوید.
داستان طوفان نوح یکی از شناخته شده ترین روایت های دینی در جهان است، اما همواره این پرسش مطرح بوده که آیا چنین طوفانی از نظر علمی و زمین شناسی نیز امکان وقوع داشته است یا نه. بررسی دیدگاه های علمی و تفسیری نشان می دهد پاسخ این پرسش پیچیده تر از یک بله یا خیر ساده است.
در حالی که بحرانهای معیشتی و اجتماعی، بنیان برخی خانوادهها را سست میکند، خانوادههای برخوردار از ایمان عمیق، تهدیدها را به فرصتی برای رشد و همدلی تبدیل میکنند.
بررسی آموزههای فقهی نشان میدهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونتآمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیقترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.
اگر حضرت علی(ع) امروز بودند، با نسل زد «پدرانه و مهربانانه» برخورد میکردند، بدون هیچ دستکاری، حضرت فاطمه(س) و حضرت علی(ع) را به نسل زد معرفی کنیم، آغاز زندگی زناشویی را با گناه کبیره «اسراف» رقم نزنیم، حیف است که دختران به «تجرد مطلق» برسند.
سوالی که ذهن خیلی از خداجویان مسلمان را مشغول نموده است؛ دانستن میزان رضایت خداوند از آنهاست. می دانیم که یکی از القاب امام هشتم " رضا " است، زیرا مورد خشنودی خدا در آسمان، و مورد خوشنودی رسول گرامی و ائمه معصومین(علیهم السلام) در زمین قرار گرفته است.
همزمان با روز پاسداشت زبان فارسی، بررسی وضعیت نگارش و زبان در رسانههای خبری کشور، به یک دغدغه جدی فرهنگی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند شتابزدگی خبری، الگوگیری نادرست از ترجمهها و ضعف آموزش حرفهای باعث شده زبان فارسی در خبرگزاریها دچار فرسایش شود. در همین زمینه، دکتر بهرامی، استاد ارتباطات و پژوهشگر رسانه، در گفتوگو با پایگاه خبری مبلغ، به واکاوی ریشهها، پیامدها و راههای برونرفت از این بحران پرداخته است.
آشنایی با حریم خانوادگی امام رضا (ع)، درسهایی برای امروز ما دارد که نباید از آنها غافل شد.
قرآن از یک سو بر وحدت عمومی جهان بشریت به عنوان اعضای یک خانواده تأکید می کند و از سوی دیگر مؤمنان را عضو یک پیکر بر می شمرد و به این نیز قناعت نمی کند و به پیوندهای خویشاوندی نیز توصیه می کند و شکستن این پیمان را گناهی بزرگ می داند. اهمیت این پیوندها در اسلام تا جایی است که هر چیزی که کمک به تحکیم این پیوندها کند، مطلوب شمرده شده، حتی دروغی که بدترین گناه است را برای اصلاح ذات البین مجاز می داند. و به عکس، هر چیزی که مایه از هم گسستگی پیوندها گردد تحت هر عنوانی منفور شمرده است.
«سالها از زبان بزرگان و اهل معنا شنیدیم که این انقلاب به قیام حضرت حجت (عج) متصل خواهد شد و ایشان پرچم را به دست صاحب اصلیاش خواهند سپرد. اکنون با شهادت ایشان، تکلیف آن پیشبینیها و انطباق نشانه "سید خراسانی" بر شخصیت ایشان چه میشود؟ آیا این اتفاق مایه تردید در اصل بشارات ظهور نیست؟»
شناسایی «وقایعنامه مارونی ۷۱۳» در میان نسخههای خطی صومعهٔ سنت کاترین سینا روایتی دستاول و غیراسلامی از فتوحات اولیهٔ اعراب و تدوین قرآن ارائه میدهد.
«چرا سلام نمیکنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جملهای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، میتواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
پرسشهای کودکان گاهی آنقدر عمیق و بنیادین هستند که حتی بزرگسالان را به فکر وامیدارند. وقتی کودک با دیدن تصویر یک شهید بر روی دیوار کوچه یا در قاب تلویزیون از ما میپرسد که این آقا کجا رفته و چرا دیگر برنگشته است، ما با یک لحظه حساس تربیتی روبرو هستیم. پاسخ به این سوالات، دریچهای است که میتواند مفاهیم بلند شهادت و ایثار را به زبان قلبهای کوچک، اما تشنه حقیقت ترجمه کند.
بازی «کودکان اربعین» تلاش کرده در کنار سرگرمی، مخاطب را با بخشی از تاریخ و فرهنگ دینی، از جمله روایت شهادت امام علی(ع) در مسجد کوفه و ماجرای خونخواهی مختار ثقفی برای شهدای کربلا، آشنا کند.
کودک زمانی با کتاب آشتی میکند که بداند قرار نیست امتحان پس بدهد، مقایسه یا تحقیر شود یا سلیقه بزرگترها به او تحمیل شود؛ هدف این است که کتاب در ذهن او با امنیت، توانمندی و لذت پیوند بخورد.
حضور در مجالس سوگواری از جمله در ایام محرم و اربعین حسینی، همواره به عنوان یکی از مولفههای تاثیرگذار در شکلگیری هویت فرهنگی و اجتماعی نسلهای مختلف مطرح بوده است. با این حال، همراهی کودکان در این مراسم، معمولا با چالشهایی برای خانوادهها همراه میشود. بیقراری و خستگی کودک و جوّ رسمی هیئتها در بسیاری از موارد، خانوادهها را میان دوراهیِ ترک مجلس یا کنترل مداوم فرزند مردد میکند.
یک نویسنده گفت: از آنجا که دغدغه اصلی من مسائل مربوط به زنان است، همانطور که در ادبیات کهن بزرگسالان به این موضوع توجه داشتم، در افسانههای کودکانه نیز مفاهیمی که دختران را در جایگاه دوم قرار میدادند، توجهم را جلب کردند. به همین دلیل احساس کردم لازم است نگاهها به این موضوع از همان سالهای کودکی تغییر کند.
یک روانشناس با تشریح عوامل متعدد و موثر در شکلگیری رفتارهای طبیعی و چالشبرانگیز کودکان در سنین مختلف، بر نقش کلیدی سبک فرزندپروری آگاهانه، مدیریت تعادل در استفاده از تکنولوژی و تاثیر تنبیه و تشویق بر رفتار کودکان تأکید کرد.
همراه کردن کودک با پیادهروی اربعین، فقط یک تصمیم زیارتی نیست؛ یک آزمون مهم تربیتی برای والدینی است که میخواهند میان شور معنوی، نیازهای جسمی کودک و سختی گرمای عراق تعادل برقرار کنند.
در شرایطی که افت مهارتهای خواندن به یکی از دغدغههای نظامهای آموزشی تبدیل شده است، گروهی از نویسندگان و متخصصان آموزش سواد خواندن بر این باورند که علاقه به مطالعه با اجبار شکل نمیگیرد؛ بلکه از دل تجربههای خوشایند، انتخاب آزاد و همراهی والدین با دنیای کتاب متولد میشود.
آموختن انواع شعرهای کودکانه مذهبی یکی از بهترین روشها برای آشنا کردن کودکان با مضامین و مناسبتهای مختلف در دین اسلام است.
نشست تخصصی ارائه نتایج فاز سوم افکارسنجی «زیست مجازی ایرانیان» با محوریت «زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی»، با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاههای فرهنگی و آموزشی کشور برگزار شد.
یک روانشناس کودک با تشریح موانع و عوامل تقویتکننده خلاقیت در کودکان، بر نقش کلیدی معلمان، ساختار مدارس و خانوادهها در جهتدهی به این توانایی تاکید کرد.
پرسش «خدا کجاست» یکی از طبیعیترین و عمیقترین سؤالهای کودکی است؛ سؤالی که اگر با زبان مهربان، مثالهای روشن و استعارههای درست پاسخ داده شود، میتواند بذر آرامش، اعتماد و محبت به خدا را در دل کودک بنشاند.
وقتی کودک حرف زشت میزند و فحش میدهد، چه کاری باید انجام دهیم؟ آیا بیتفاوت باشیم؟ آیا او را دعوا کنیم؟ چه کنیم که این کار را تکرار نکند؟
در بسیاری از قصههای کودک، پدرها یا غایباند یا نقشی حاشیهای دارند؛ اما در مجموعه «الفی اتکینز»، پدر یکی از مهمترین شخصیتهای داستان است. در این نوشته نگاهی داشتیم به نقش او در دنیای قصه و در دنیای واقعی کودکان.
در دنیای شلوغ امروز که قهرمانهای خیالی با سلاحهای ویرانگر در پی نجات جهان هستند، سیره امام سجاد نشان میدهد که چگونه میتوان با سلاح صلحآمیز دعا و کلام زیبا با بزرگترین ستمگران تاریخ مبارزه کرد و راه درست زندگی را به دیگران آموخت.
آیا تا به حال فکر کردهای که چرا خدا آنقدر مهربان است که برای ما همه این رنگها، گلها و لباسهای قشنگ را آفریده است؟ حجاب هم یکی از همان هدیههای قشنگ و جادویی است که خدا برای دخترهای عزیز و مهربانش طراحی کرده تا مثل یک الماس درخشان باشند.
برای بچههای مهربان و کنجکاوی که دوست دارند بدانند چرا بخشش باعث شادی میشود، این داستانِ زیبا درباره یکی از مهربانترین قهرمانان جهان، یعنی امام حسن مجتبی (ع) است که با تقسیم کردن داراییاش، یک معجزه بزرگ انجام داد.
هیولاهای قصههای قدیمی قرار بود بچهها را بترسانند، اما امروز بسیاری از آنها خجالتی، احساساتی و حتی دوستداشتنیاند. از «جایی که هیولاها هستند» تا «هیولای رنگها» و «گروفالو»، ادبیات کودک در چند دهه گذشته چهره هیولاها را دگرگون کرده است. این تغییر از کجا آغاز شد و چرا کودکان دیگر از هیولاها فرار نمیکنند؟
مفهومِ امانت، برایِ کودکِ خردسال انتزاعیتر از آن است که با پند و اندرز درک شود؛ اما اسباببازیهایِ قرضگرفتهشده، بهترین کلاسِ درس برایِ تمرینِ مسئولیتپذیری و اخلاقمداری هستند.
حضرت آیتالله مکارم شیرازی با اشاره به فضائل اخلاقی و معنوی امام حسن مجتبی(ع)، برخی روایتهای منفی درباره آن حضرت را ساخته و پرداخته جریانهای سیاسی دانستند و بر جایگاه ممتاز امام حسن(ع) در منابع اسلامی تأکید کردند.
در اخلاق اسلامی، وعده دادن فقط یک تعارف زبانی نیست. امام حسن مجتبی(ع) در روایتی کوتاه و عمیق، مرز میان آزادی و مسئولیت را روشن می کند: انسان تا وقتی وعده نداده آزاد است، اما همین که قول داد، در برابر آن مسئول می شود. این نگاه، امروز در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی بیش از هر زمان دیگری معنا دارد.
تقلیل مسئله خلافت پیامبر صلی الله علیه وآله به یک انتخاب سیاسی عادی سبب وهن رسالت نبوی است.
