هر سال با فرارسیدن محرم، تقویم هجری قمری ورق میخورد و سال تازهای آغاز میشود. همین امر یک پرسش تاریخی را پیش میکشد: اگر مبدأ این تقویم هجرت پیامبر اکرم از مکه به مدینه است و این هجرت در ماه ربیعالاول رخ داده، چرا سال هجری از محرم آغاز میشود؟
در روزگاری که خبر، شایعه و تحلیلهای متناقض هر لحظه ذهن انسان را احاطه میکند، دعای دهم صحیفه سجادیه به او یاد میدهد حقیقتجویی فقط با بیشتر دانستن پیش نمیرود، بلکه به آرامش دل، پناه بردن به خدا و ایستادن در مسیر درست نیاز دارد.
ترافیک شهری فقط معطلی و اتلاف وقت نیست؛ گاهی صحنهای است که خُلق، ایمان، صبر و حتی حقالناس انسان را آشکار میکند. در خیابانهای شلوغ امروز، پشت هر بوق و هر ترمز ناگهانی، یک آزمون اخلاقی جدی در جریان است.
تصور کنید در یک دادگاه بزرگ نشستهاید و قاضی با نگاهی نافذ به پروندههای روی میز خیره شده است؛ در این فضا هرگونه توصیه یا میانجیگری بوی پارتیبازی و بیعدالتی میدهد. بسیاری از منتقدان و حتی دینپژوهان با همین نگاه به سراغ مفهوم شفاعت میروند و میپرسند چگونه ممکن است خداوند عادل، جرم کسی را به خاطر وساطت دیگری نادیده بگیرد؟
هر سال با فرارسیدن محرم، تقویم هجری قمری ورق میخورد و سال تازهای آغاز میشود. همین امر یک پرسش تاریخی را پیش میکشد: اگر مبدأ این تقویم هجرت پیامبر اکرم از مکه به مدینه است و این هجرت در ماه ربیعالاول رخ داده، چرا سال هجری از محرم آغاز میشود؟
روایات اهلبیت(ع) پاسخ قابل تأملی دارند: عبادتِ بیتفکر میتواند از هدف اصلی خود فاصله بگیرد. از همین رو، اندیشیدن در کار خدا و عاقبت اعمال، جایگاهی ویژه در معارف اسلامی دارد.
همسرانی که مهارت یا فضایی برای ابراز نارضایتی ندارند، خشم خود را به سلاحهای سردی تبدیل میکنند تا در سکوت، روان یکدیگر را مجروح کنند.
در روزگاری که خبر، شایعه و تحلیلهای متناقض هر لحظه ذهن انسان را احاطه میکند، دعای دهم صحیفه سجادیه به او یاد میدهد حقیقتجویی فقط با بیشتر دانستن پیش نمیرود، بلکه به آرامش دل، پناه بردن به خدا و ایستادن در مسیر درست نیاز دارد.
صدقه از سفارشهای مؤکد اسلام است و برای آن حد و اندازهای تعیین نشده تا هرکس به اندازه توان خود در این کار خیر سهیم باشد. با این حال، قرآن کریم هشدار میدهد که ارزش این عمل نیک با منت گذاشتن، آزار نیازمندان یا خودنمایی از بین میرود؛ از همین رو، آیات و روایات بر صدقه پنهانی، حفظ کرامت نیازمندان و اخلاص در انفاق تأکید ویژه دارند.
جمعه، روز دیدار و دورهمی خانواده است؛ اما گاهی سفره صبحانه بهجای آنکه آغازگر یک روز پرنشاط باشد، با احساس سنگینی و خوابآلودگی همراه میشود. در فرهنگ اسلامی، تغذیه فقط تأمین نیاز جسم نیست؛ بلکه توجه به شیوه و زمان غذا خوردن نیز مورد تأکید قرار گرفته است. با نگاهی به توصیههای تغذیهای در روایات و البته رعایت اصول صحیح تغذیه، میتوان با چند تغییر ساده و کمهزینه، سفره صبحانه را متنوعتر کرد و روز تعطیل را با نشاط بیشتری آغاز کرد.
در مواجهه با قطع رابطه شوهر با والدین، وظیفه زن ایفای نقش «مصلح ملایم» است. او نباید در قطع رحم مشارکت کند. اما باید با مشورتهمسر را به سمت اصلاح هدایت نماید.
در روزگاری که دیوارهای بلند آپارتمانها، آسانسورهای بیسلام و گروههای مجازی ساختمان جای کوچههای قدیمی را گرفتهاند، فاصله میان آدمها بیشتر از گذشته شده است. حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین پاشیر، پژوهشگر معارف اسلامی و مهدویت، معتقد است این فاصله فقط یک تغییر سبک زندگی نیست، بلکه اگر به بیخبری از حال همسایه منجر شود، با حقیقت قرآنی امت اسلامی در تعارض قرار میگیرد.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته میشود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بیبدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید میکنند که تأثیر سرنوشتساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربهفرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
تقریبا در همه سنتهای دینی جهان، از اسلام و مسیحیت گرفته تا یهودیت و حتی برخی آیینهای شرقی، سخن از آیندهای روشن و ظهور منجی به میان آمده است. اما چرا این ایده تا این اندازه فراگیر است و چه نقشی در زندگی انسان امروز دارد؟
یزید در مدّت کوتاه خلافتش، جنایاتی را مرتکب شد که هر یک از آن ها به تنهایی برای رسوایی و ننگ وی و خاندانش کافی است. شهادت امام حسین(ع) و اصحابش و اسارت حریم نبوی(ص)، مهمترین جنایتی است که به دستور یزید انجام گرفت. پس از آن، واقعه حره، به دستور یزید شکل گرفت، که در این جنایت، لشگریان یزید سه روز، به کشتار و غارت مردم مدینه پرداختند. لشکریان یزید پس از آن، برای نبرد با عبداللّه بن زبیر به سوی مکّه حرکت کردند و حرم الهی را با منجنیق آتش باران کردند که در نتیجه پرده ها و سقف کعبه سوخت.
قرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
بسیاری تصور میکنند آرامش و رضایت در داشتن بیشتر است، اما تجربههای انسانی، آموزههای دینی و حتی پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد که بخشیدن و کمک به دیگران میتواند احساس عمیقتری از آرامش و رضایت درونی ایجاد کند.
گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده کودکان و نوجوانان زودتر از گذشته وارد جهان دیجیتال شوند. در گفتوگوی مبلغ با دکتر مسعودی، به راهکارهای تربیتی خانوادهها برای محافظت از فرزندان در برابر آسیبهای فضای مجازی پرداخته شده است.
در اسلام، فریبِ دشمن در چارچوب جنگ مجاز است، اما شایعهسازیِ ظالمانه و آسیبزننده به حقیقت و بیگناهان جایز نیست.
در حالی که امکانات زندگی نسبت به گذشته افزایش یافته، بسیاری از افراد از کاهش احساس رضایت و آرامش سخن میگویند. برای بررسی این پدیده با خانوم دکتر محبی، پژوهشگر حوزه دین و جامعه، گفتوگو کردهایم.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمتزننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.
بسیاری از والدین از این موضوع گلایه دارند که فرزند نوجوانشان کمتر از گذشته صحبت می کند و مسائل خود را در خانه مطرح نمی کند. دکتر مخدومی در گفت وگو با مبلغ از دلایل روانشناختی این سکوت و راه های ترمیم ارتباط عاطفی در خانواده می گوید.
داستان طوفان نوح یکی از شناخته شده ترین روایت های دینی در جهان است، اما همواره این پرسش مطرح بوده که آیا چنین طوفانی از نظر علمی و زمین شناسی نیز امکان وقوع داشته است یا نه. بررسی دیدگاه های علمی و تفسیری نشان می دهد پاسخ این پرسش پیچیده تر از یک بله یا خیر ساده است.
در حالی که بحرانهای معیشتی و اجتماعی، بنیان برخی خانوادهها را سست میکند، خانوادههای برخوردار از ایمان عمیق، تهدیدها را به فرصتی برای رشد و همدلی تبدیل میکنند.
بررسی آموزههای فقهی نشان میدهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونتآمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیقترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.
اگر حضرت علی(ع) امروز بودند، با نسل زد «پدرانه و مهربانانه» برخورد میکردند، بدون هیچ دستکاری، حضرت فاطمه(س) و حضرت علی(ع) را به نسل زد معرفی کنیم، آغاز زندگی زناشویی را با گناه کبیره «اسراف» رقم نزنیم، حیف است که دختران به «تجرد مطلق» برسند.
سوالی که ذهن خیلی از خداجویان مسلمان را مشغول نموده است؛ دانستن میزان رضایت خداوند از آنهاست. می دانیم که یکی از القاب امام هشتم " رضا " است، زیرا مورد خشنودی خدا در آسمان، و مورد خوشنودی رسول گرامی و ائمه معصومین(علیهم السلام) در زمین قرار گرفته است.
همزمان با روز پاسداشت زبان فارسی، بررسی وضعیت نگارش و زبان در رسانههای خبری کشور، به یک دغدغه جدی فرهنگی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند شتابزدگی خبری، الگوگیری نادرست از ترجمهها و ضعف آموزش حرفهای باعث شده زبان فارسی در خبرگزاریها دچار فرسایش شود. در همین زمینه، دکتر بهرامی، استاد ارتباطات و پژوهشگر رسانه، در گفتوگو با پایگاه خبری مبلغ، به واکاوی ریشهها، پیامدها و راههای برونرفت از این بحران پرداخته است.
آشنایی با حریم خانوادگی امام رضا (ع)، درسهایی برای امروز ما دارد که نباید از آنها غافل شد.
قرآن از یک سو بر وحدت عمومی جهان بشریت به عنوان اعضای یک خانواده تأکید می کند و از سوی دیگر مؤمنان را عضو یک پیکر بر می شمرد و به این نیز قناعت نمی کند و به پیوندهای خویشاوندی نیز توصیه می کند و شکستن این پیمان را گناهی بزرگ می داند. اهمیت این پیوندها در اسلام تا جایی است که هر چیزی که کمک به تحکیم این پیوندها کند، مطلوب شمرده شده، حتی دروغی که بدترین گناه است را برای اصلاح ذات البین مجاز می داند. و به عکس، هر چیزی که مایه از هم گسستگی پیوندها گردد تحت هر عنوانی منفور شمرده است.
«سالها از زبان بزرگان و اهل معنا شنیدیم که این انقلاب به قیام حضرت حجت (عج) متصل خواهد شد و ایشان پرچم را به دست صاحب اصلیاش خواهند سپرد. اکنون با شهادت ایشان، تکلیف آن پیشبینیها و انطباق نشانه "سید خراسانی" بر شخصیت ایشان چه میشود؟ آیا این اتفاق مایه تردید در اصل بشارات ظهور نیست؟»
دو جلد از مجموعه «احکام کاربردی نوجوان» نوشته علی شعیبی با موضوع آموزش احکام شرعی ویژه دختران و پسران نوجوان در نشر معارف منتشر شد.
در عصر رقابت گسترده رسانهها برای جذب مخاطب کودک و نوجوان، برنامههای مذهبی دیگر نمیتوانند تنها بر آموزش مستقیم مفاهیم دینی تکیه کنند؛ تجربههای موفق داخلی و خارجی نشان میدهد قصه، بازی، رقابت، شخصیتپردازی و روایت تجربههای واقعی، راهی مؤثر برای پیوند دادن مفاهیم دینی با دنیای ذهنی نسل جدید است؛ رویکردی که در نمونه ایرانی «محفل ستارهها» نیز مورد توجه قرار گرفته است.
رهبر شهید حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «خواندن نماز قبل از وقت» پاسخ گفتهاند.
یک بسمالله کوچک میتواند سفره را پربرکتتر و دل بچهها را مهربانتر کند. این داستان کوتاه، راز این سلامِ کوچک قبل از غذا را برای کودکها روشن میکند.
تجربه پویشهای کتابخوانی نشان میدهد ترویج کتابخوانی دیگر تنها با توصیه به مطالعه یا معرفی یک کتاب پیش نمیرود؛ بلکه نیازمند طراحی تجربهای است که کودک در آن نقش فعال داشته باشد.
«چرا سلام نمیکنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جملهای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، میتواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
پرسشهای کودکان گاهی آنقدر عمیق و بنیادین هستند که حتی بزرگسالان را به فکر وامیدارند. وقتی کودک با دیدن تصویر یک شهید بر روی دیوار کوچه یا در قاب تلویزیون از ما میپرسد که این آقا کجا رفته و چرا دیگر برنگشته است، ما با یک لحظه حساس تربیتی روبرو هستیم. پاسخ به این سوالات، دریچهای است که میتواند مفاهیم بلند شهادت و ایثار را به زبان قلبهای کوچک، اما تشنه حقیقت ترجمه کند.
بازی «کودکان اربعین» تلاش کرده در کنار سرگرمی، مخاطب را با بخشی از تاریخ و فرهنگ دینی، از جمله روایت شهادت امام علی(ع) در مسجد کوفه و ماجرای خونخواهی مختار ثقفی برای شهدای کربلا، آشنا کند.
کودک زمانی با کتاب آشتی میکند که بداند قرار نیست امتحان پس بدهد، مقایسه یا تحقیر شود یا سلیقه بزرگترها به او تحمیل شود؛ هدف این است که کتاب در ذهن او با امنیت، توانمندی و لذت پیوند بخورد.
حضور در مجالس سوگواری از جمله در ایام محرم و اربعین حسینی، همواره به عنوان یکی از مولفههای تاثیرگذار در شکلگیری هویت فرهنگی و اجتماعی نسلهای مختلف مطرح بوده است. با این حال، همراهی کودکان در این مراسم، معمولا با چالشهایی برای خانوادهها همراه میشود. بیقراری و خستگی کودک و جوّ رسمی هیئتها در بسیاری از موارد، خانوادهها را میان دوراهیِ ترک مجلس یا کنترل مداوم فرزند مردد میکند.
یک نویسنده گفت: از آنجا که دغدغه اصلی من مسائل مربوط به زنان است، همانطور که در ادبیات کهن بزرگسالان به این موضوع توجه داشتم، در افسانههای کودکانه نیز مفاهیمی که دختران را در جایگاه دوم قرار میدادند، توجهم را جلب کردند. به همین دلیل احساس کردم لازم است نگاهها به این موضوع از همان سالهای کودکی تغییر کند.
یک روانشناس با تشریح عوامل متعدد و موثر در شکلگیری رفتارهای طبیعی و چالشبرانگیز کودکان در سنین مختلف، بر نقش کلیدی سبک فرزندپروری آگاهانه، مدیریت تعادل در استفاده از تکنولوژی و تاثیر تنبیه و تشویق بر رفتار کودکان تأکید کرد.
همراه کردن کودک با پیادهروی اربعین، فقط یک تصمیم زیارتی نیست؛ یک آزمون مهم تربیتی برای والدینی است که میخواهند میان شور معنوی، نیازهای جسمی کودک و سختی گرمای عراق تعادل برقرار کنند.
در شرایطی که افت مهارتهای خواندن به یکی از دغدغههای نظامهای آموزشی تبدیل شده است، گروهی از نویسندگان و متخصصان آموزش سواد خواندن بر این باورند که علاقه به مطالعه با اجبار شکل نمیگیرد؛ بلکه از دل تجربههای خوشایند، انتخاب آزاد و همراهی والدین با دنیای کتاب متولد میشود.
آموختن انواع شعرهای کودکانه مذهبی یکی از بهترین روشها برای آشنا کردن کودکان با مضامین و مناسبتهای مختلف در دین اسلام است.
نشست تخصصی ارائه نتایج فاز سوم افکارسنجی «زیست مجازی ایرانیان» با محوریت «زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی»، با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاههای فرهنگی و آموزشی کشور برگزار شد.
یک روانشناس کودک با تشریح موانع و عوامل تقویتکننده خلاقیت در کودکان، بر نقش کلیدی معلمان، ساختار مدارس و خانوادهها در جهتدهی به این توانایی تاکید کرد.
پرسش «خدا کجاست» یکی از طبیعیترین و عمیقترین سؤالهای کودکی است؛ سؤالی که اگر با زبان مهربان، مثالهای روشن و استعارههای درست پاسخ داده شود، میتواند بذر آرامش، اعتماد و محبت به خدا را در دل کودک بنشاند.
وقتی کودک حرف زشت میزند و فحش میدهد، چه کاری باید انجام دهیم؟ آیا بیتفاوت باشیم؟ آیا او را دعوا کنیم؟ چه کنیم که این کار را تکرار نکند؟
در بسیاری از قصههای کودک، پدرها یا غایباند یا نقشی حاشیهای دارند؛ اما در مجموعه «الفی اتکینز»، پدر یکی از مهمترین شخصیتهای داستان است. در این نوشته نگاهی داشتیم به نقش او در دنیای قصه و در دنیای واقعی کودکان.
در دنیای شلوغ امروز که قهرمانهای خیالی با سلاحهای ویرانگر در پی نجات جهان هستند، سیره امام سجاد نشان میدهد که چگونه میتوان با سلاح صلحآمیز دعا و کلام زیبا با بزرگترین ستمگران تاریخ مبارزه کرد و راه درست زندگی را به دیگران آموخت.
پاسخ رهبر شهید انقلاب رضواناللهعلیه را درباره جامعه مهدوی ببینید و بشنوید.
تکبّر و استکبار، تنها یک خصلت ناپسند اخلاقی نیست، بلکه رذیلهای ویرانگر است که میتواند انسان را از پذیرش حق، کسب دانش، اصلاح خویش و حتی حفظ جایگاه اجتماعی محروم سازد. این خوی زشت، در ساحت فردی و اجتماعی، پیامدهایی چون کفر، انزوا، محرومیت از موفقیت و ... را به دنبال دارد.
پایان ماههای سوگواری محرم و صفر و فرارسیدن ماه ربیعالاول، در فرهنگ عامه ایرانیان نقطه عطفی در تغییر مناسبات اجتماعی و آیینها و آداب و رسوم بوده است؛ گذر از دو ماه سوگواری و ورود به ماهی که در باور عمومی گشایش و شادمانی به دنبال دارد، با آداب و رسومی همراه است که البته بخشی از آنها در گذر زمان ارتباط تنگاتنگی با خرافه نیز پیدا کردهاند.
