ساده، صمیمی، معنوی؛ الگوی برگزاری سوگواری خانوادگی در خانه
بازخوانی یک سنت زنده در روزگار شلوغ امروز؛ روضهای که با اخلاص، سادگی و احترام به حریم خانه، به مجلسی اثرگذار تبدیل میشود
حجتالاسلام محسن قرائتی با استناد به آیات قرآن، از چهار کارکرد مهم نماز سخن گفت و تأکید کرد این فریضه، هم شکر نعمت است، هم عامل خودسازی، هم مایه آرامش و یاد خدا و هم راهی برای رسیدن به قرب الهی.
بسیاری از خبرگزاریها و آژانسهای عکس جهان، اربعین را نه فقط بهعنوان یک مراسم دینی، بلکه به عنوان رویدادی انسانی با ابعاد گسترده اجتماعی پوشش میدهند. گزارشهای تصویری این رسانهها، از حرکت سیل زائران در جادههای منتهی به کربلا تا خدماترسانی هزاران موکب و حضور زائرانی از ملیتهای مختلف، تصویری از یکی از بزرگترین اجتماعات سالانه جهان را به مخاطبان خود ارائه میکند.
شهادت امام حسین(ع)، تلاش بنیامیه برای خاموش کردن پیام عاشورا آغاز شد؛ اما بانوان اهلبیت(ع)، بهویژه حضرت رقیه(س)، با حضور و فریادهای خود این نقشه را ناکام گذاشتند. دادخواهی آن حضرت در شام، هم مظلومیت اباعبدالله(ع) را آشکار کرد و هم مسئولیت مستقیم عاملان جنایت را در برابر مردم قرار داد.
امام صادق(ع) در روایتی، زیبایی، پاکیزگی و آراستگی را از ویژگیهای محبوب نزد خداوند برشمرده و تأکید میکنند که مؤمن نباید با وجود برخورداری از نعمتهای الهی، خود را فقیر و ژندهپوش نشان دهد؛ بلکه آثار نعمت الهی باید در زندگی او آشکار باشد.
آنچه آیتالله خامنهای را در میان رهبران جهان به پدیدهای استثنایی بدل کرده، تناقض آشکار میان دسترسی مطلق به قدرت و بیتالمال با سه دهه زندگی فروتنانه و پاکدستی بیخدشه خود و خانواده ایشان است؛ حقیقتی عینی که در متن «فراتر از زهد» (نشریه شبهات، شماره ۵۰) به تحریر درآمده است.
صلهٔ رحم، فریضهای واجب و فارغ از اشتراکات فکری است که در صورت وجود عناد، باید با مدیریتِ هوشمندانه و حفظ ارتباطِ حداقلی، از قطعِ کامل آن پیشگیری کرد.
«حوصله مهمانی ندارم»؛ جملهای که شاید این روزها بیشتر از گذشته شنیده میشود. نسلی که زمانی بخش مهمی از خاطراتش در خانه مادربزرگها، دورهمیهای خانوادگی و گفتوگوهای طولانی شکل میگرفت، امروز بخش زیادی از ارتباطات خود را در صفحه تلفن همراه تجربه میکند. مهمانیها کوچکتر شدهاند، دیدارهای حضوری کمتر شده و بسیاری از تعاملات انسانی جای خود را به پیامها، تماسهای کوتاه و حضور در شبکههای اجتماعی دادهاند.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته میشود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بیبدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید میکنند که تأثیر سرنوشتساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربهفرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
تقریبا در همه سنتهای دینی جهان، از اسلام و مسیحیت گرفته تا یهودیت و حتی برخی آیینهای شرقی، سخن از آیندهای روشن و ظهور منجی به میان آمده است. اما چرا این ایده تا این اندازه فراگیر است و چه نقشی در زندگی انسان امروز دارد؟
یزید در مدّت کوتاه خلافتش، جنایاتی را مرتکب شد که هر یک از آن ها به تنهایی برای رسوایی و ننگ وی و خاندانش کافی است. شهادت امام حسین(ع) و اصحابش و اسارت حریم نبوی(ص)، مهمترین جنایتی است که به دستور یزید انجام گرفت. پس از آن، واقعه حره، به دستور یزید شکل گرفت، که در این جنایت، لشگریان یزید سه روز، به کشتار و غارت مردم مدینه پرداختند. لشکریان یزید پس از آن، برای نبرد با عبداللّه بن زبیر به سوی مکّه حرکت کردند و حرم الهی را با منجنیق آتش باران کردند که در نتیجه پرده ها و سقف کعبه سوخت.
قرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
بسیاری تصور میکنند آرامش و رضایت در داشتن بیشتر است، اما تجربههای انسانی، آموزههای دینی و حتی پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد که بخشیدن و کمک به دیگران میتواند احساس عمیقتری از آرامش و رضایت درونی ایجاد کند.
گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده کودکان و نوجوانان زودتر از گذشته وارد جهان دیجیتال شوند. در گفتوگوی مبلغ با دکتر مسعودی، به راهکارهای تربیتی خانوادهها برای محافظت از فرزندان در برابر آسیبهای فضای مجازی پرداخته شده است.
در اسلام، فریبِ دشمن در چارچوب جنگ مجاز است، اما شایعهسازیِ ظالمانه و آسیبزننده به حقیقت و بیگناهان جایز نیست.
در حالی که امکانات زندگی نسبت به گذشته افزایش یافته، بسیاری از افراد از کاهش احساس رضایت و آرامش سخن میگویند. برای بررسی این پدیده با خانوم دکتر محبی، پژوهشگر حوزه دین و جامعه، گفتوگو کردهایم.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمتزننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.
بسیاری از والدین از این موضوع گلایه دارند که فرزند نوجوانشان کمتر از گذشته صحبت می کند و مسائل خود را در خانه مطرح نمی کند. دکتر مخدومی در گفت وگو با مبلغ از دلایل روانشناختی این سکوت و راه های ترمیم ارتباط عاطفی در خانواده می گوید.
داستان طوفان نوح یکی از شناخته شده ترین روایت های دینی در جهان است، اما همواره این پرسش مطرح بوده که آیا چنین طوفانی از نظر علمی و زمین شناسی نیز امکان وقوع داشته است یا نه. بررسی دیدگاه های علمی و تفسیری نشان می دهد پاسخ این پرسش پیچیده تر از یک بله یا خیر ساده است.
در حالی که بحرانهای معیشتی و اجتماعی، بنیان برخی خانوادهها را سست میکند، خانوادههای برخوردار از ایمان عمیق، تهدیدها را به فرصتی برای رشد و همدلی تبدیل میکنند.
بررسی آموزههای فقهی نشان میدهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونتآمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیقترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.
اگر حضرت علی(ع) امروز بودند، با نسل زد «پدرانه و مهربانانه» برخورد میکردند، بدون هیچ دستکاری، حضرت فاطمه(س) و حضرت علی(ع) را به نسل زد معرفی کنیم، آغاز زندگی زناشویی را با گناه کبیره «اسراف» رقم نزنیم، حیف است که دختران به «تجرد مطلق» برسند.
سوالی که ذهن خیلی از خداجویان مسلمان را مشغول نموده است؛ دانستن میزان رضایت خداوند از آنهاست. می دانیم که یکی از القاب امام هشتم " رضا " است، زیرا مورد خشنودی خدا در آسمان، و مورد خوشنودی رسول گرامی و ائمه معصومین(علیهم السلام) در زمین قرار گرفته است.
همزمان با روز پاسداشت زبان فارسی، بررسی وضعیت نگارش و زبان در رسانههای خبری کشور، به یک دغدغه جدی فرهنگی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند شتابزدگی خبری، الگوگیری نادرست از ترجمهها و ضعف آموزش حرفهای باعث شده زبان فارسی در خبرگزاریها دچار فرسایش شود. در همین زمینه، دکتر بهرامی، استاد ارتباطات و پژوهشگر رسانه، در گفتوگو با پایگاه خبری مبلغ، به واکاوی ریشهها، پیامدها و راههای برونرفت از این بحران پرداخته است.
آشنایی با حریم خانوادگی امام رضا (ع)، درسهایی برای امروز ما دارد که نباید از آنها غافل شد.
قرآن از یک سو بر وحدت عمومی جهان بشریت به عنوان اعضای یک خانواده تأکید می کند و از سوی دیگر مؤمنان را عضو یک پیکر بر می شمرد و به این نیز قناعت نمی کند و به پیوندهای خویشاوندی نیز توصیه می کند و شکستن این پیمان را گناهی بزرگ می داند. اهمیت این پیوندها در اسلام تا جایی است که هر چیزی که کمک به تحکیم این پیوندها کند، مطلوب شمرده شده، حتی دروغی که بدترین گناه است را برای اصلاح ذات البین مجاز می داند. و به عکس، هر چیزی که مایه از هم گسستگی پیوندها گردد تحت هر عنوانی منفور شمرده است.
«سالها از زبان بزرگان و اهل معنا شنیدیم که این انقلاب به قیام حضرت حجت (عج) متصل خواهد شد و ایشان پرچم را به دست صاحب اصلیاش خواهند سپرد. اکنون با شهادت ایشان، تکلیف آن پیشبینیها و انطباق نشانه "سید خراسانی" بر شخصیت ایشان چه میشود؟ آیا این اتفاق مایه تردید در اصل بشارات ظهور نیست؟»
کارشناس شبهات با اشاره به دو ساحت جسم و روح در انسان تأکید کرد: در مهمانی خدا، روح مهمان است نه بدن؛ بنابراین محرومیت ظاهری از غذا، راهی برای گشوده شدن سفره معنویت و رشد روحی انسان است.
کارشناس مسائل تربیتی معتقد است وقتی زمان نوجوان بدون هدف رها شود، رسانهها و شبکههای اجتماعی آن را پر میکنند. او راهکار را نه در حذف فناوری، بلکه در مدیریت هوشمندانه اوقات فراغت میداند.
بازی «کودکان اربعین» تلاش کرده در کنار سرگرمی، مخاطب را با بخشی از تاریخ و فرهنگ دینی، از جمله روایت شهادت امام علی(ع) در مسجد کوفه و ماجرای خونخواهی مختار ثقفی برای شهدای کربلا، آشنا کند.
کودک زمانی با کتاب آشتی میکند که بداند قرار نیست امتحان پس بدهد، مقایسه یا تحقیر شود یا سلیقه بزرگترها به او تحمیل شود؛ هدف این است که کتاب در ذهن او با امنیت، توانمندی و لذت پیوند بخورد.
حضور در مجالس سوگواری از جمله در ایام محرم و اربعین حسینی، همواره به عنوان یکی از مولفههای تاثیرگذار در شکلگیری هویت فرهنگی و اجتماعی نسلهای مختلف مطرح بوده است. با این حال، همراهی کودکان در این مراسم، معمولا با چالشهایی برای خانوادهها همراه میشود. بیقراری و خستگی کودک و جوّ رسمی هیئتها در بسیاری از موارد، خانوادهها را میان دوراهیِ ترک مجلس یا کنترل مداوم فرزند مردد میکند.
یک نویسنده گفت: از آنجا که دغدغه اصلی من مسائل مربوط به زنان است، همانطور که در ادبیات کهن بزرگسالان به این موضوع توجه داشتم، در افسانههای کودکانه نیز مفاهیمی که دختران را در جایگاه دوم قرار میدادند، توجهم را جلب کردند. به همین دلیل احساس کردم لازم است نگاهها به این موضوع از همان سالهای کودکی تغییر کند.
یک روانشناس با تشریح عوامل متعدد و موثر در شکلگیری رفتارهای طبیعی و چالشبرانگیز کودکان در سنین مختلف، بر نقش کلیدی سبک فرزندپروری آگاهانه، مدیریت تعادل در استفاده از تکنولوژی و تاثیر تنبیه و تشویق بر رفتار کودکان تأکید کرد.
همراه کردن کودک با پیادهروی اربعین، فقط یک تصمیم زیارتی نیست؛ یک آزمون مهم تربیتی برای والدینی است که میخواهند میان شور معنوی، نیازهای جسمی کودک و سختی گرمای عراق تعادل برقرار کنند.
در شرایطی که افت مهارتهای خواندن به یکی از دغدغههای نظامهای آموزشی تبدیل شده است، گروهی از نویسندگان و متخصصان آموزش سواد خواندن بر این باورند که علاقه به مطالعه با اجبار شکل نمیگیرد؛ بلکه از دل تجربههای خوشایند، انتخاب آزاد و همراهی والدین با دنیای کتاب متولد میشود.
آموختن انواع شعرهای کودکانه مذهبی یکی از بهترین روشها برای آشنا کردن کودکان با مضامین و مناسبتهای مختلف در دین اسلام است.
نشست تخصصی ارائه نتایج فاز سوم افکارسنجی «زیست مجازی ایرانیان» با محوریت «زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی»، با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاههای فرهنگی و آموزشی کشور برگزار شد.
یک روانشناس کودک با تشریح موانع و عوامل تقویتکننده خلاقیت در کودکان، بر نقش کلیدی معلمان، ساختار مدارس و خانوادهها در جهتدهی به این توانایی تاکید کرد.
پرسش «خدا کجاست» یکی از طبیعیترین و عمیقترین سؤالهای کودکی است؛ سؤالی که اگر با زبان مهربان، مثالهای روشن و استعارههای درست پاسخ داده شود، میتواند بذر آرامش، اعتماد و محبت به خدا را در دل کودک بنشاند.
وقتی کودک حرف زشت میزند و فحش میدهد، چه کاری باید انجام دهیم؟ آیا بیتفاوت باشیم؟ آیا او را دعوا کنیم؟ چه کنیم که این کار را تکرار نکند؟
در بسیاری از قصههای کودک، پدرها یا غایباند یا نقشی حاشیهای دارند؛ اما در مجموعه «الفی اتکینز»، پدر یکی از مهمترین شخصیتهای داستان است. در این نوشته نگاهی داشتیم به نقش او در دنیای قصه و در دنیای واقعی کودکان.
در دنیای شلوغ امروز که قهرمانهای خیالی با سلاحهای ویرانگر در پی نجات جهان هستند، سیره امام سجاد نشان میدهد که چگونه میتوان با سلاح صلحآمیز دعا و کلام زیبا با بزرگترین ستمگران تاریخ مبارزه کرد و راه درست زندگی را به دیگران آموخت.
آیا تا به حال فکر کردهای که چرا خدا آنقدر مهربان است که برای ما همه این رنگها، گلها و لباسهای قشنگ را آفریده است؟ حجاب هم یکی از همان هدیههای قشنگ و جادویی است که خدا برای دخترهای عزیز و مهربانش طراحی کرده تا مثل یک الماس درخشان باشند.
برای بچههای مهربان و کنجکاوی که دوست دارند بدانند چرا بخشش باعث شادی میشود، این داستانِ زیبا درباره یکی از مهربانترین قهرمانان جهان، یعنی امام حسن مجتبی (ع) است که با تقسیم کردن داراییاش، یک معجزه بزرگ انجام داد.
هیولاهای قصههای قدیمی قرار بود بچهها را بترسانند، اما امروز بسیاری از آنها خجالتی، احساساتی و حتی دوستداشتنیاند. از «جایی که هیولاها هستند» تا «هیولای رنگها» و «گروفالو»، ادبیات کودک در چند دهه گذشته چهره هیولاها را دگرگون کرده است. این تغییر از کجا آغاز شد و چرا کودکان دیگر از هیولاها فرار نمیکنند؟
مفهومِ امانت، برایِ کودکِ خردسال انتزاعیتر از آن است که با پند و اندرز درک شود؛ اما اسباببازیهایِ قرضگرفتهشده، بهترین کلاسِ درس برایِ تمرینِ مسئولیتپذیری و اخلاقمداری هستند.
مواجهه با پرسشهای کودک درباره مرگ، یکی از سختترین آزمونهای والدین است که اگر با رویکردی صحیح پاسخ داده شود، میتواند به جایِ هراس، نگاهی توحیدی و عمیق در جانِ کودک بکارد.
کودکان، پیش از آنکه از خدا «تعریف» بخواهند، او را از رفتار ما میفهمند. اگر خدا برای کودک فقط واژهای در دعا، یا نامی در کلاس باشد، در ذهنش دور و انتزاعی میماند؛ اما اگر با زبان بازی، محبت، مثالهای روزمره و تجربههای ساده معرفی شود، میتواند به نزدیکترین تکیهگاه عاطفی او تبدیل شود. آموزش ایمان به کودک، بیش از هر چیز، یعنی کمک کنیم حضور خدا را در زندگی عادی ببیند، نه فقط در لحظههای خاص.
در روزگاری که نگرانی و ناامیدی، بسیاری از انسانها را درگیر کرده است، قرآن کریم راهکاری ساده اما عمیق برای رسیدن به آرامش معرفی میکند؛ «توکل به خدا». این آموزه الهی، نه به معنای دست کشیدن از تلاش، بلکه اعتماد به قدرت بیپایان پروردگار در کنار کوشش انسان است. اما چرا توکل تا این اندازه در آیات و روایات مورد تأکید قرار گرفته و چه عواملی مانع تحقق آن در زندگی میشود؟
پذیرایی از زائران اربعین تنها یک رسم دیرینه نیست؛ ریشه آن، بنا بر روایتی که آیتالله محمدتقی بهجت(ره) نقل میکند، به تدبیر و سفارش خود امام حسین(ع) بازمیگردد. این عارف وارسته از ماجرایی شگفت سخن میگوید که بر اساس آن، حضرت سیدالشهدا(ع) زمینهای اطراف کربلا را با پرداخت نقدی خریدند و از صاحبان آن تعهد گرفتند تا سه روز از زائران ایشان میزبانی کنند؛ روایتی که جلوهای کمنظیر از کرامت و جایگاه زائران حسینی را به تصویر میکشد.
امام حسن عسکری (ع) با نشانه شمردن زیارت اربعین، نقشه راهِ مسیر حق را ترسیم کرد.