سیره پیامبر مهربانی‌ها در برخورد با قشر خاکستری

تحلیلی بر دوستی پیامبر با برخی از مشرکان / ماجرای تنها کسی که پیامبر او را کشت!

مبلغ / غلامحسن محرمی استاد تاریخ اسلام در مورد رفتار پیامبر با کسانی در جامعه ما که به نوعی مسلمان شناسنامه ای هستند و ممکن است که برخی از اعتقادات دینی خود را از دست داده باشند اظهار داشت: اینها از دسته قشر خاکستری و همان ناس در بیان قران هستند که پیامبر در زمان خود سعی می کرد چنین افرادی را تربیت کند و پرورش دهد.

به گزارش مبلغ حجت الاسلام دکتر غلامحسن محرمی از پژوهشگران با سابقه و توانمند در حوزه تاریخ اسلام و عضو هیأت علمی گروه تاریخ و تمدن پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه است که سالها مسئولیت گروه های پژوهشی تاریخ اسلام را بر عهده داشته است. هنگام مصاحبه با او اصلاً احساس نمی کنیم که او با فاصله نزدیک به ۱۴۰۰ سال در حال روایت از یک مقطع تاریخی است چرا که گویا وی تاریخ را زندگی کرده است و از عمق تاریخ با مخاطب خود صحبت می‌کند. به مناسبت سالروز بعثت پیامبر(ص) و آغاز رسالت ایشان  سراغ استاد محرمی رفتیم تا از پیامبر مهربانی ها و رفتار ایشان با مردم و به خصوص با کسانی که مانند ایشان نمی اندیشیدند و مسلمان نبودند، بیشتر بشنویم.

غلامحسن محرمی

 

استاد محرمی در ابتدای سخن در مورد رفتار پیامبر با کفار گفت: باید بحث را به دو قسمت تقسیم کرد؛ اول مردم عادی که کافر بودند و دوم کفاری که دشمن پیامبر و اسلام بودند. قسم اول در قرآن از آنها به عنوان ناس یاد می‌شود و در آیاتی که با «یا ایها الناس» شروع می‌شود، مخاطب قرآن قرار می‎‌گیرند و عمدتاً کسانی هستند که هنوز مسلمان نشده‌اند. پیامبر در مواجهه با این دسته، با رحمت برخورد می‌کردند و رحمت، بیش از هر چیزی بود. ایشان با این روش توانست کار عظیمی انجام دهد که مانند آن در تاریخ ثبت نشده است و توانست در حدود ده سال مردم جزیره العرب را که در حال حاضر حدود ده کشور را در بر می گیرد، مسلمان نماید. رفتاری که در آن صفات بارز انسانی تجلی یافته بود و پیامبر با مهربانی، کرامت، تدبیر، عفو و گذشت توانست بیشتر این مردم را وارد اسلام نماید.

مشرکانی که از دوستان پیامبر بودند

به گفته این محقق با سابقه تاریخ اسلام عمده کسانی که مسلمان شدند ناشی از رفتار رحمانی پیامبر بود و سهم جنگهای پیامبر در مسلمان شدن این مردم، خیلی کمتر بود. این اتفاق در نوع خودش معجزه بود چون این مردم کسانی بودند که دور از تمدن بودند و فرهنگ جاهلی و حتی وحشی داشتند به نحوی که در میان آنها دخترکشی وجود داشت. به بیان این استاد تاریخ اسلام جالب است که حتی وقتی آنها مسلمان نمی شدند و زمینه مسلمان شدن آنها نبود پیامبر با آنها رابطه دوستی برقرار می کرد. به نحوی که پیامبر از میان مشرکان، دوستانی داشت. از جمله فردی بود به نام ابوبراء بملاعب الاسنه که دوست پیامبر بود و هنوز مسلمان نشده بود. همچنین قبیله خزاعه در زمانی که هنوز مسلمان نشده بودند باز هم دوست پیامبر بودند و گاهی پیامبر را در بعضی کارها یاری می کردند و به نظر می رسد که هنوز تا صلح حدیبیه مسلمان نشده بودند. در صلح حدیبیه هم با پیامبر هم‌پیمان شدند. بنابراین اینها بخشی از مردم بودند که رفتار پیامبر با آنها بر اساس دوستی و رحمت بود و الآن از آنها تعبیر به قشر خاکستری می شود!

آقای محرمی با بیان یک داستان دیگر از سیره رحمانی پیامبر(ص) گفت: پیامبر دختر یا دخترخوانده ای به نام زینب داشت – موضوعی اختلافی بین مورخان اسلام است – که شوهر او مشرک بود و پیامبر از او درخواست کرد که زینب را به مدینه بفرستد و بعدها شوهرش هم با وجود اینکه مشرک بود مهمان پیامبر در مدینه شد و البته در نهایت مسلمان شد.

آقای محرمی اظهار داشت: پیامبر اینگونه نبود که با غیر مسلمانان رابطه خصمانه داشته باشد. حتی در مدینه تا سال هفتم هجری، مشرکان حضور داشتند و نقل است که در یکی از جنگها، برخی از مشرکان درخواست حضور در جنگ در رکاب پیامبر را کردند که پیامبر نپذیرفتند و شرط حضور در جنگ و جهاد را مسلمان شدن دانستند.

استاد محرمی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: دسته دوم که در قرآن از آنها به عنوان مشرکان و کفار یاد می شود کسانی بودند که دشمنان پیامبر محسوب می شدند و واژه مشرک و کفار در قرآن، ناظر به اینهاست. البته در اینجا هم رفتار پیامبر توأم با رحمت بود ولی نکته مهم این هست که پیامبر با دشمنان با قدرت برخورد می کرد و از خطای آنها به راحتی نمی گذشت. مثلاً اگر آنها به اموال مسلمانان دستبرد می زدند یا مسلمانان را می کشتند، پیامبر آنها را تنبیه می کرد. سه قبلیه یهودی از این دسته بودند که پیامبر با آنها برخورد قدرتمندانه داشت. البته به گفته این پژوهشگر تاریخ اسلام، پیامبر در مورد اینها هم عفو و رحمت داشتند. مثلاً در مورد مردم مکه که چندین سال با پیامبر جنگیده بودند، وقتی پیامبر مکه را فتح کرد با آنها با عفو و گذشت برخورد کرد و حتی برخی را که دشمنی زیادی با پیامبر و مسلمانان کرده بودند و پیامبر آنها را مهدورالدم کرده بود با پادرمیانی برخی از بزرگان توسط پیامبر بخشیده شدند.

پیامبر در جنگها شمشیر نمی زد!

استاد محرمی با اشاره به اخباری که بیان می‌کند که پیامبر در جنگها شمشیر نمی زده است گفت: طبق این اخبار پیامبر با اینکه در جنگ حضور داشت و فرماندهی می کرد ولی کسی را نمی کشت و فقط در یک مورد بود که کسی با شمشیر پیامبر کشته شد. این رفتار ایشان از این جهت بود که او پیامبر رحمت بود و البته از روی تدبیر ایشان هم بود تا کسی از پیامبر اسلام کینه به دل نگیرد و اقوام و نسلهای بعدی وی از این کینه در امان بمانند و راه مسلمانی را طی کنند. به گفته استاد محرمی البته این کمبود را امیرالمؤمنین(ع) جبران می‌کردند. در واقع به نوعی امام علی(ع) فدای پیامبر شد و آن کینه ها را به جان خرید. همین کینه ها بود که باعث شد که بعدها خاندان امیرالمونین را به شهادت  برسانند به نحوی که وقتی امام حسین(ع) در کربلا در یکی از خطابه های خود از یزیدیان می پرسد که چرا مرا می کشید؟، جواب می شنود که به دلیل کینه ای هست که از پدر تو به دل داریم!

ماجرای تنها کسی که پیامبر او را کشت!

این استاد تاریخ اسلام در مورد واقعه ای که پیامبر(ص) در آن موجب کشته شدن فردی شد، گفت: یکی از کسانی که از دشمنان پیامبر در مکه بود به ایشان در مکه گفته بود که تو را می کشم و پیامبر هم به او گفته بود که من تو را می کشم! در جنگ احد او به دنبال پیامبر بود تا ایشان را به شهادت برساند. وقتی به پیامبر رسید، هنگامی که میخواست به پیامبر ضربه بزند، حضرت نیزه را به سمت او پرتاب کرد که یک خراش سطحی برداشت. او رفت و گفت که از این زخم می میرم! اطرافیان گفتند که زخم تو سطحی است ولی او گفت که محمد گفته است که این زخم مرا می کشد و اتفاقاً، همان هم شد و در راه مرد!

استاد محرمی در بیان سخنان خود با اشاره به رفتار پیامبر با قسم سوم از مردم که منافقین بودند، گفت: پیامبر با آنها مدارا می کرد. به نحوی که گاهی برخی از اصحاب به پیامبر می گفتند که منافقین را بکش! ولی پیامبر می فرمود که اگر این کار را کنیم مردم خواهند گفت که محمد، شروع به کشتن اصحاب خود کرده است! و این باعث خواهد شد که دیگر مسلمان نشوند و از من خواهند ترسید. بنابراین پیامبر با آنها مدارا می کرد. البته منافقین در میان مسلمانان بدنام بودند و بعد از رحلت پیامبر، یا از جامعه مسلمانان طرد شدند و یا مدارک را از بین بردند تا نفاق آنها مشخص نشود. چه بسا بزرگانی بودند که از منافقین بودند و در تاریخ هست که از حذیفه که منافق‌شناس بود در مورد اینکه آیا اسمشان در لیست منافقان هست یا خیر، می پرسیدند!

رفتار پیامبر با قشر خاکستری

وی در مورد کسانی در جامعه ما که به نوعی مسلمان شناسنامه ای هستند و بسیاری از اعتقادات دینی خود را از دست داده اند و یا از ابتدا آنها را قبول نداشته اند، اظهار داشت: اینها از دسته قشر خاکستری و ناس هستند که پیامبر در زمان خود سعی می کرد چنین افرادی را تربیت کند و پرورش دهد. وی با ذکر داستانی از کسی که مرتکب زنا شده بود و توسط یکی از بستگانش به نزد پیامبر برای اجرای حد آورده شده بود، گفت: پیامبر به بستگان او گفتند بهتر بود که این موضوع را پنهان می‌کردید و البته در ادامه، حد را بر او جاری کردند. وی با اشاره بر اینکه در طی تاریخ حکومت پیامبر موارد بسیار کمی پیش آمد که حد برخی از اعمال ثابت شود و البته در صورت اثبات، حد آن توسط پیامبر اجرا می شد.

انکار مقدسات از روی شبهه، ارتداد محسوب نمی شود

ایشان با ذکر اینکه موضوعاتی از قبیل ارتداد در موارد خاص است، گفت: انکار مقدسات از روی شبهه، ارتداد محسوب نمی شود. البته در سیره پیامبر با ائمه کفر برخورد می‌شد و حساب کسی که کفر را ترویج می کند با کسی که از میان مردم عادی کافر می شد، متفاوت است.

 

تهیه و تنظیم: مهدی زارعی

مطالب مرتبط
3 نظرات
  1. امیر صدفی می‌گوید

    خب که چی؟ حرفای این آقا و گزارش شما مثال اونیه که گفت از کرامات شیخ ما اینست که حلوا خورد و گفت شیرین است!! حالا هدف از اینهمه تکرار تعبیر پیامبر رحمت و اسلام رحمانی که خودش واژه ی من درآوردی بیخودی هست چیه؟ مگه چند جور اسلام داریم؟ که یکیش اسلام رحمانی باشه؟ معلومه که پیامبر ما اصل وجودشون تماما رحمت بود حتی اگر جنگ میکردند و مشرکان را میکشتند یا صدها نفر از یهود مدینه را گردن میزدند باز هم یک عمل رحمانی بود چون در نهایت امر منجر به تشکیل حکومت اسلامی و حاکمیت دین خدا و اجرای احکام الهی میشد که دنیا و آخرت انسانها رو آباد میکرد. بعدش هم مطرح کزدن اینکه پیامبر با مشرکان مکه هم دوستانه برخورد میکرد و یا ایها الناس در قرآن خطاب به اوناست نهایت بیسوادی و فهم و درک پایین این مثلا استادتون رو میرسونه چون پیامبر تا وقتیکه در مکه بودند تا ۴۰ سالگی شون که اصلا مبعوث به رسالت نبودند و مانند افراد عادی با همه مراوده داشتند، بعد از رسالت هم که اساسا هیچ قدرت و امکانی برای برخورد با مشرکان نداشتند و حتی تحت فشار شدید و معرض کشته شدن بودند و پیروان شان مرتبا شکنجه و اذیت میشدن و جرات اظهار ایمان شون رو نداشتن، حالا ادم عاقل میتونه این مقطع رو بعنوان رفتار شناسی پیامبر اکرم مورد استناد قرار بدهد؟ خلاصه فکر نکنین همه ی مردم بز اخفش هستن و نمیفهمند

    1. علی ف می‌گوید

      روی سخنم با امیر صدفی است. با این نظری که شما گذاشته‌اید واقعا هم مهر و رحمت بودن عقیده و دینتان معلوم می‌شود!!!!. به نظر می‌رسد اگر دست شما باشد نه‌تنها همه مخالفان نظرت را در این زمان از دم تیغ می‌گذرانی بلکه به زمانهای قدیم تا دوره پیامبر هم می‌روی و همه را می‌کشی. حتی توجه نمی‌کنی که پیامبر پس از فتح مکه همه کفار و مشرکان و دشمنان و حتی ابوسفیان و خانواده‌اش را عفو کردند. من از نظرات دیگر آقای محرمی اطلاع ندارم ولی صحبتهای ایشان را در اینجا بسیار زیبا و درست و با دلیل می‌بینم. حالا شما که این‌قدر با تندی و توهین‌آمیز نظر داده‌اید از کجا این‌قدر عصبانی هستید و با چه آگاهی و سوادی حمله و تکفیر می‌کنید معلوم نیست. اگر می‌خواهی دیگران به حرفت گوش دهند کمی روی صبر خودت کار کن و با مخالفانت مدارا کن تا آنها هم با تو مدارا کنند. شمشیر کشیدن و حمله کردن و درگیری به همه آسیب می‌رساند. کمی هم درباره تاریخ پیش و پس از اسلام و ادیان دیگر و مردم جاهای دیگر دنیا مطالعه کنید خوب است و دید انسان باز می‌شود. سپاسگزارم.

  2. بن یوسف می‌گوید

    اللهم اغفرلی و لوالدی و للمومنین یوم یقوم الحساب

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.